मिडियाखबर
विश्वभरका साना जलाशयहरूको पानी भण्डारण क्षमता उल्लेखनीय दरमा घटिरहेको एक अध्ययनले देखाएको छ । यसले भविष्यमा पानी अभावको सामना गरिरहेका अर्बौं मानिसलाई थप प्रभावित पार्न सक्ने चेतावनी दिइएको छ ।
प्रख्यात वैज्ञानिक पत्रिकामा प्रकाशित अध्ययनअनुसार विश्वका जलाशयहरूले प्रत्येक दशकमा औसत ७ दशमलव ३ प्रतिशत भण्डारण क्षमता गुमाइरहेका छन् । विशेषगरी साना जलाशयहरू यस समस्याबाट सबैभन्दा बढी प्रभावित भएको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ ।
पहिलो पटक बृहत् अध्ययन
चिनियाँ विज्ञान प्रतिष्ठानअन्तर्गत नान्जिङ भूगोल तथा ताल विज्ञान संस्थानका अनुसन्धानकर्ताहरूले यसको नेतृत्व गरेका थिए । उनीहरूले उपग्रह तस्बिर, भौगोलिक तथ्याङ्क तथा इन्जिनियरिङ अभिलेखको आधारमा विश्वव्यापी जलाशयको विस्तृत तथ्याङ्क भण्डार तयार गरेका हुन् ।
यस अनुसन्धानमा विश्वभरका ५ लाख ५० हजारभन्दा बढी जलाशय समेटिएका छन् । अध्ययनअनुसार तीमध्ये ९५ प्रतिशतभन्दा बढी जलाशय एक वर्ग किलोमिटरभन्दा साना आकारका रहेका छन् ।
गाद जम्ने मुख्य समस्या
यस्ता साना जलाशयहरू अघिल्ला धेरै अनुसन्धानमा पर्याप्त रूपमा समावेश गरिएका थिएनन् । अनुसन्धानकर्ता लिउ काईले साना जलाशयलाई समेत समेटेर गरिएको यो पहिलो उच्च–स्तरीय विश्वव्यापी मूल्याङ्कन भएको बताए ।
जलाशयहरूले कृषि सिँचाइ, खानेपानी, बाढी नियन्त्रण तथा विद्युत् उत्पादनमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने उनले बताए । तर नदीबाट बगेर आउने माटो र बालुवा बाँध पछाडि थुप्रिँदै जाँदा भण्डारण क्षमता घट्दै गएको उनले थपे ।
खाद्य र जल सुरक्षामा गम्भीर असर
अध्ययनले जलाशयमा अत्यधिक गाद जम्ने १६ वटा प्रमुख जोखिम क्षेत्र पनि पहिचान गरेको छ । तीमध्ये धेरै क्षेत्र सिँचाइमा निर्भर कृषि उत्पादनका केन्द्र तथा पानी अभाव झेलिरहेका स्थानहरू रहेका छन् ।
विश्वको करिब एक चौथाइ सिँचित खेतीयोग्य भूमि यस्ता उच्च जोखिमयुक्त क्षेत्रमा पर्ने देखिन्छ । यसको प्रत्यक्ष प्रभाव २ अर्बभन्दा बढी मानिसमा पर्न सक्ने भन्दै गम्भीर चिन्ता उत्पन्न भएको छ ।
तत्काल प्रभावकारी कदम नचालिए सन् २०६० सम्म विश्वका आधाभन्दा बढी जलाशयहरूको कार्यक्षमता प्रभावित हुने चेतावनी दिइएको छ । अर्का अनुसन्धानकर्ता सोङ छुनछियाओले जलाशयको दिगो संरक्षण र व्यवस्थापन प्रणाली अपनाउनुपर्ने आवश्यकता औंल्याए ।एजेन्सी
फेसबुकबाट तपाईको प्रतिक्रिया